İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 17. maddesine göre, işverenlerin çalışanlarına iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini sağlama yükümlülüğü vardır. Bu eğitimler, özellikle işe başlamadan önce, iş yeri veya görev değişikliklerinde, iş ekipmanlarında yenilik ya da değişiklik olduğunda ve yeni teknolojilerin kullanılması durumlarında verilir. Ayrıca, ortaya çıkan yeni risklere göre eğitimler güncellenir ve periyodik aralıklarla tekrarlanır.

15 Mayıs 2013 tarihli ve 28648 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”in 5. maddesine göre işverenlerin sorumlulukları şunlardır:

  • Eğitim programlarının hazırlanması ve uygulanması,

  • Eğitim için uygun mekan, araç-gereçlerin temini,

  • Çalışanların eğitimlere katılımının sağlanması ve katılımın kayıt altına alınması,

  • Eğitim tamamlandığında katılımcılara katılım belgesi verilmesi.

İşverenler, çalışanlarına aşağıda belirtilen konuları kapsayan iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri vermekle yükümlüdür.

1. Genel Konular

  • Çalışma mevzuatına dair temel bilgiler

  • Çalışanların hak ve sorumlulukları

  • İşyeri temizliği ve düzeni

  • İş kazaları ve meslek hastalıklarının hukuki sonuçları

2. Sağlık Konuları

  • Meslek hastalıklarının nedenleri

  • Korunma prensipleri ve teknikleri

  • Biyolojik ve psikososyal risk faktörleri

  • İlk yardım bilgisi

  • Tütün ürünlerinin zararları ve pasif maruziyet

3. Teknik Konular

  • Kimyasal, fiziksel ve ergonomik riskler

  • Elle kaldırma ve taşıma teknikleri

  • Patlama, yangın ve yangından korunma yöntemleri

  • İş ekipmanlarının güvenli kullanımı

  • Ekranlı araçlarla çalışma koşulları

  • Elektrik kaynaklı riskler ve önlemler

  • İş kazalarının nedenleri ve önlenmesi

  • Güvenlik ve sağlık işaretleri

  • Kişisel koruyucu donanımların kullanımı

  • İş sağlığı ve güvenliği kuralları ve güvenlik kültürü

  • Tahliye ve kurtarma prosedürleri

Eğitimler, yeni riskler ve gelişmeler doğrultusunda aşağıdaki sürelerle tekrar edilir:

  • Çok tehlikeli işyerlerinde yılda en az bir kez,

  • Tehlikeli işyerlerinde en az iki yılda bir kez,

  • Az tehlikeli işyerlerinde en az üç yılda bir kez.

İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışanlar, işe döndüklerinde kazanın nedenleri, korunma yöntemleri ve güvenli çalışma teknikleri hakkında ek eğitim alırlar.

Altı aydan uzun süre işten uzak kalan çalışanlara ise işe başlamadan önce bilgi yenileme eğitimi verilir.

İşveren, yıllık eğitim faaliyetlerini içeren eğitim programını hazırlar ve onaylar. Bu programda; eğitim konuları, tarihleri, süresi, katılımcılar ve eğitim amaçları detaylandırılır.

Çalışanlara verilecek eğitim süreleri aşağıdaki şekilde olmalıdır:

  • Az tehlikeli işyerlerinde en az 8 saat,

  • Tehlikeli işyerlerinde en az 12 saat,

  • Çok tehlikeli işyerlerinde en az 16 saat.

Eğitim süreleri bir bütün olarak değerlendirilir; ancak vardiya düzeni ve benzeri çalışma programları göz önünde bulundurularak en az bir saatlik bölümler halinde de uygulanabilir.