Kişisel Titreşim Maruziyeti Ölçümü
Çalışma ortamlarında kullanılan ekipmanlardan kaynaklanan titreşimler, çalışanların sağlığını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Özellikle el-kol titreşimi ve tüm vücut titreşimi olarak iki temel başlık altında incelenen bu maruziyet türleri, uzun vadede ciddi meslek hastalıklarına yol açabilmektedir. İşverenin, çalışanların bu titreşimlere ne düzeyde maruz kaldığını tespit etmesi ve gerekli önlemleri alması, hem yasal bir zorunluluk, hem de sağlıklı bir çalışma ortamının gereğidir.
Titreşim Nedir?
Titreşim; bir yüzeyin veya cihazın belirli frekansta ve genlikte salınım yapması sonucu oluşan mekanik enerjidir. Bu enerji, çalışanla doğrudan temas ederek vücuda iletilir ve iç organlar dahil birçok sistem üzerinde zararlı etki oluşturabilir.
El-Kol Titreşimi (HAV – Hand Arm Vibration)
El-kol titreşimi, enerjiyle çalışan makinelerin kullanımı sırasında ortaya çıkar ve genellikle cihazların tutma noktaları aracılığıyla parmaklardan, avuç içinden veya el bileğinden vücuda aktarılır. Bu tür maruziyetler;
Üretim tesisleri
Taş işçiliği
Madencilik
İnşaat
Tarım ve ormancılık
gibi sektörlerde sıkça görülür.
El-Kol Titreşimi Sonucunda Ortaya Çıkabilecek Sağlık Sorunları
Damarsal hastalıklar (örneğin: Raynaud Sendromu)
Kemik ve eklem rahatsızlıkları
Kas-iskelet sistemi hastalıkları
Sinir sistemi bozuklukları
El-kol titreşimi maruziyeti uzun süre devam ettiğinde, çalışanların el ve parmaklarında hissizlik, kas gücü kaybı, hareket kısıtlılığı gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
Tüm Vücut Titreşimi (WBV – Whole Body Vibration)
Tüm vücut titreşimi, çalışanın ayakta durarak ya da oturarak temas ettiği yüzeylerden (zemin, koltuk, sırt dayanağı vb.) vücuda iletilen titreşim türüdür. Özellikle taşıma araçları veya ağır iş makinelerinde çalışan personel bu tür maruziyete açıktır.
Tüm Vücut Titreşimi Nerelerde Görülür?
Traktör, forklift, kamyon, buldozer, greyder, kazıcı gibi ağır iş makineleri
Otobüs, tramvay, tren, demiryolu ve kara taşımacılığı
Helikopter ve uçak gibi hava taşıtları
Deniz taşıtları, gemiler
İnşaat, maden ve taş ocaklarında kullanılan ekipmanlar
Tüm Vücut Titreşiminin İnsan Sağlığına Etkileri
Omurga ve bel incinmeleri
Kas-iskelet sisteminde zorlanma
Denge ve konsantrasyon kaybı
Sindirim ve üreme sistemi bozuklukları
Algı bozuklukları ve iş veriminde düşüş
Kısa süreli maruziyet bile rahatsızlık hissine yol açarken, uzun süreli maruziyet kalıcı hasarlar doğurabilir. Tüm vücut titreşimi, çoğu zaman anlık değil, kümülatif etkilerle uzun vadede sağlık sorunlarına neden olur.
Titreşim Maruziyeti Ölçümü ve Mevzuat
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve buna bağlı olarak yayımlanan Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik kapsamında, işverenin çalışanların titreşim maruziyet düzeylerini belirlemesi ve değerlendirmesi zorunludur. Bu kapsamda yapılan ölçümler;
Maruziyet sınır değerleri (Limit Value)
Maruziyet eylem değerleri (Action Value)
ile karşılaştırılarak analiz edilir. Bu analizlere göre risk değerlendirmesi yapılır ve gerekiyorsa teknik ve idari kontrol önlemleri planlanır.